İş gereği çalışanlara verilen araçlara ait trafik cezalarının uygulamada genellikle çalışanların ücretlerinden kesildiği görülmektedir. Ancak bu uygulama nedeniyle iki temel risk söz konusudur. İlk olarak, 4857 sayıl İş Kanunu’nun 102. maddesinde yer alan düzenleme gereğince, ücretin eksik ödenmesi halinde, ücreti ödenmeyen her işçi ve her ay için 2020 yılı itibarıyla 289 TL idari para cezası bulunmaktadır.. Bunun yanında, çalışanlar ücretlerinin eksik ödenmesi nedeniyle iş sözleşmelerini haklı nedenle feshedebilir, kıdem tazminatı talep edebilir ve eksik ödenen ücretler için alacak davası açabilirler.
Çalışanlara telefon zimmet tutanağı, telefon kullanma talimatı, harcırah beyannamesi ekinde bulunması gereken dokümanlara ilişkin harcırah düzenleme talimatı gibi düzenlemelerle işçi disiplin altına alınabilir. Telefonla yapılan limit aşımı görüşmelerin iş dolayısıyla olmadığı, kumar sitelerine girme, cinsel içerikli sitelere girerek bedel ödeme, özel işler için ücretli görüşme ve mesaj atma gibi durumlarda tespit ve savunma – ceza süreciyle disiplin mevzuatı, güçlü ve ispatlanabilir vesikalarla ortaya konulması halinde de kesinti yapılabilmektedir. Hangi hallerde kesinti yapılacağı ise talimatla ortaya konulmalı ve tebliğ edilmelidir.
Bu tür durumlarda başlıca çözüm yolu, çalışanın ücretinin bordrolaştırılması döneminde trafik cezalarının şirkete ulaşmasından sonra ceza tutarının veya telefon görüşmelerine ilişkin gerçekleşmiş limit aşımı bedellerinin, çalışanın ücretinden kesilebileceğine ilişkin yazılı onay alınmasıdır. Çalışanın onay vermemesi ve borcunu ödemeye de yanaşmaması halinde çeşitli yaptırımlar da uygulanabilmektedir. Bu yaptırımlar en hafif disiplin cezasından işten çıkarmaya kadar gidebilecektir.
Bu çervede trafik cezalarına ve haksız-yersiz telefon görüşmelerinin vesikalarla ispatlanmasına müteakip işçiye ilk işe girişte imzalatılan talimatlara atıfta bulunularak disiplin cezası verilmeli ve trafik cezalarında asli kusurlu ifadesi ve telefon görüşmelerinde ise güçlü tespitlerle ücretten kesinti yoluna gidilebilmektedir.
…Davacı, dava dilekçesinde, çalışma dönemi boyunca hak etmiş olduğu sefer primlerinden fazla km, fazla yakıt, asta saygısızlık, emirlere riayetsizlik gibi nedenlerle 2.700,00 Euro sefer primi kesintisi yapıldığını belirterek sözkonusu alacağın hüküm altına alınmasını talep etmiş ancak hangi tarihte, ne kadar ve ne sebeple kesinli yapıldığını açıklamamıştır. Dosya içeriğine, tanık anlatımlarına ve davacının uzun süre aynı şartlarda çalışmasına rağmen itiraz etmemiş olmasına göre, şoförlere verilen mazottan fazla harcanmış ise aradaki farkın işçinin ücretinden kesilmesi şeklinde bir işyeri uygulamasının bulunduğu anlaşılmaktadır. İşyeri uygulaması haline gelmesi halinde, fazla mazot harcanması durumunda bu tutarlar ücretlerden kesilebilir. İşverence, fazla mazot harcanan miktar ile davacının trafik kurallarına uymaması gibi kusurundan kaynaklanan ödemeler için kesinti yapılmasında hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Somut olayda, davacı, sefer priminden yapılan kesintilerin işyeri uygulamalarına aykırı olarak veya kusuru bulunmadan yapıldığını ispat edememiştir. Hal böyle olunca, davacının sefer primi alacağı talebinin reddi yerine kabulüne dair yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve kanuna aykırı olup bozmayı gerektirir.
- HD. 2013/2202 E. 2014/1151 K. 31.01.2014
Davacı çalışma süresi boyunca işveren tarafından ücretinden haksız olarak kesinti yapıldığını belirterek ücret alacağı talep etmiştir. Davalı işveren ise davacıya işe girerken eğitim aldırdıklarından bunun karşılığını ücretinden kestiklerini, yine işyerinde özel görüşmelerde kullandığı telefon ve ADSL bedellerinin ücretinden kesildiğini savunmuştur. Mahkemece davalı tanığı tarafından davacının ücretinden eğitim gideri olarak 1604 TL kesinti yapıldığı yönündeki beyana göre ücret alacağı hüküm altına alınmıştır.
Öncelikle işveren tarafından işçinin ücretinden eğitim giderinin kesilmesi haksızdır.
Mahkemece davacının tüm çalışma dönemine ilişkin olarak ücret bordroları dosyaya getirtilmemiştir. Öncelikle davacının tüm bordroları dosyaya getirtilerek davacının ücretinden eğitim gideri, telefon ve internet kullanım bedeli adı altında yapılan kesintiler bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır. Bunun sonucuna göre haksız şekilde yapılan kesintiler bulunması halinde miktarı tespit edilerek davacının ücret alacağı hüküm altına alınmalıdır.
9. HD. 2011/15697 E. 2013/16067 K. 28.05.2013