Tam zamanlı çalışan, aylık, günlük ya da saatlik ücretli olması fark etmeksizin, çalışsalar da çalışmasalar da resmi tatil günlerinde ücretlerini alırlar. Aylık maktu ücretlilerde resmi tatil günlerinin hesabı ücretlerine dâhilken, günlük, saatlik ücretlilerde normal mesai günü gibi tatil günleri için günlük ücretleri ödenir.
Resmi tatilde tatil yapmayıp çalışan işçilere ise ayrıca bir günlük ücret hesaplanır. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 47. Maddesinde düzenlenmiştir.
“Genel tatil ücreti
MADDE 47
Bu Kanun kapsamına giren işyerlerinde çalışan işçilere, kanunlarda ulusal bayram ve genel tatil günü olarak kabul edilen günlerde çalışmazlarsa, bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücretleri tam olarak, tatil yapmayarak çalışırlarsa ayrıca çalışılan her gün için bir günlük ücreti ödenir.
Yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde işçilerin ulusal bayram ve genel tatil ücretleri işverence işçiye ödenir.”
Örneğin; aylık net ücreti 6.000 TL olan bir işçiyi düşünelim. 1 Mayıs İşçi Bayramında 1 gün çalışmış. Ücretini nasıl hesaplarız.
İşçi çalışmasa bile 6.000 TL aylık ücretinin içinde resmi tatile denk gelen günlerin ücretini alacaktır. Resmi tatilde çalıştığı için kendisine ayrıca 1 günlük ücret daha hesaplanmalıdır.
*Günlük ücretini bulmak için; 6.000 TL /30 gün = 200 TL
1 gün çalıştığı için Genel Tatil Mesaisi Ücreti olarak 200 TL ödenecektir. Ay sonu kazancı 6.000 + 200 TL = 6.200 TL olacaktır.
İşyerleri haftalık çalışma günleri, mesai saatleri gibi resmi tatillerde çalışıp çalışılmayacağı ile ilgili konularda da kendi kurallarını oluştururlar. Ama bu kuralları oluştururken yasanın çizdiği çerçevede hareket etmek zorundadırlar.
Resmi tatillerde çalışılacağı ile ilgili iş sözleşmesine ya da toplu iş sözleşmesine bir hüküm konduysa işçi çalıştırılabilir. Sözleşmede böyle bir hükme yer verilmediyse, resmi tatillerde işçinin onayını almadan çalıştırmak mümkün değildir. Bu hüküm İş Kanunu Madde 44’te düzenlenmiştir.
MADDE 44
Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde işyerlerinde çalışılıp çalışılmayacağı toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmeleri ile kararlaştırılır. Sözleşmelerde hüküm bulunmaması halinde söz konusu günlerde çalışılması için işçinin onayı gereklidir. Bu günlere ait ücretler 47 nci maddeye göre ödenir.
Resmi Tatilde Haftalık Çalışma Süresini Aşan Çalışmalar
Resmi tatillerde çalışan işçiler, normal mesai saatlerini de aşarak çalışmışlarsa bunun için de ayrıca ücret hesabı gerekmektedir. Örneğin haftalık 45 saat çalışılan bir işyerinde bayramdaki çalışmasıyla 45 saati de aştıysa fazla mesai ücreti alacaktır. Bayramda normal mesaisi kadar çalıştığı süreyi bayram mesai ücreti gibi 1 katı olarak alırken, normal mesaisini aşan kısımların ücretini ise fazla süreli çalışma ya da fazla çalışma gibi alacaktır.
Örneğin; haftalık 45 saat çalışılan bir işyerinde aylık ücreti 6.000 TL olan işçi, 1 Mayıs İşçi bayramında günlük çalışma süresinin üzerine 2 saat de fazladan çalışmış olduğunu varsayalım.
İşçiye bayramda çalıştığı için aylık ücretine ek olarak 1 günlük genel tatil mesaisi ücreti öderiz.
6.000 / 30*1= 200 TL Genel Tatil Mesaisi Ücreti
2 saatlik fazla çalışmasının karşılığı için de fazla süreli çalışma ücretini ödememiz gerekir. Haftalık 45 saati aşan fazladan çalışmalar %50 zamlı olarak ödenir. Çalışanın 2 saatlik ücretini %50 arttırarak hesaplayıp, fazla süreli çalışma ücretini öderiz.
6.000 / 225 saat (aylık çalışma saati)= 26,66 TL İşçinin 1 saatlik ücreti.
%50 zamlı olarak ödememiz gerektiğinden 26,66 * 1,5 = 40 TL zamlı ücreti olacaktır. 2 saat çalıştığı için 40 * 2 = 80 TL fazla çalışma ücreti ödenmelidir.
Ay sonunda işçinin brüt kazancı ise;
Aylık ücreti 6.000 TL + Genel Tatil Mesaisi Ücreti 200 TL + Fazla Çalışma Ücreti 80 TL = 6.280 TL olacaktır.
Bayram Çalışmaları Serbest Zaman İzni Olarak Kullanılabilir mi?
Bayram çalışması İş Kanunu’nda fazla mesaiden ayrılmıştır. Fazla mesai, haftalık çalışma sürelerini aşan çalışmalardır. Ama Resmi tatil çalışmaları haftalık çalışma süresi içinde gerçekleştirilir.Serbest zaman izni fazladan çalışmalar için, yani haftalık çalışma sürelerini aşan çalışmalar içindir. Dolayısıyla bayram çalışmalarının ücret yerine serbest zaman izni ile karşılanması yasal bir uygulama değildir.
Serbest zaman izni hakkı 4857 sayılı İş Kanunu madde 41’de düzenlenmiştir.
“…Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapan işçi isterse, bu çalışmalar karşılığı zamlı ücret yerine, fazla çalıştığı her saat karşılığında bir saat otuz dakikayı, fazla sürelerle çalıştığı her saat karşılığında bir saat onbeş dakikayı serbest zaman olarak kullanabilir…”