İŞÇİNİN İSG EĞİTİMİNE KATILMAMASI – HAKLI/GEÇERLİ FESİH
İş kazalarının meydana gelmesinde işverenin eğitim vermemesinin payı olduğu kadar, işçilerin alınan önlemlere uymamasının da payı bulunmaktadır. Çalışanlara iş sağlığı ve güvenliği eğitimi verilmesi, iş-verenin yükümlülüğü olmakla birlikte, bu eğitime katılımın sağlanması da işçiler açısından yükümlülüktür. İş sağlığı ve güvenliği konusunda çalışanların yükümlülükleri İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu md. 19’da ayrıntılı şekilde belirtilmiştir.
İşverenin işçiyi gözetme borcunun karşısında işçinin de TBK md. 396 uyarınca özen borcu bulunmaktadır. Yönetmeliğin 9. maddesinde açıkça işçilerin eğitime katılmaları, kendileri açısından bir yükümlülük olarak belirlenmiştir. Yönetmelik hükümlerine göre, iş sağlığı ve güvenliği bilincinin oluşturulması yükümlülüğü, işverenle birlikte işçiye de yüklenmiştir. Bu itibarla, işçinin haklı bir mazereti olmaksızın eğitimlere katılmaması, işveren açısından iş sözleşmesinin haklı nedenle feshini gerektirir. İşçinin eğitime katıl-maması hali, İş Kanunu md. 25/II, e bendinde belirtilen doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlar arasında değerlendirilerek iş sözleşmesi feshedilir. Somut olayın durumuna göre haklı neden veya geçerli neden olduğu incelenmelidir. Şüphesiz burada da öncelikle fesihte ölçülülük ilkesi gözetilmelidir.
İş sözleşmesinde feshin son çare olması ilkesi çerçevesinde, eğitime katılmayan işçi için işverenin başvurabileceği başka yol olup olmadığı düşünülebilir. Örneğin eğer işçi verilen eğitime katılmadıysa, işçi-ye tekrar eğitim verilmesinin mümkün olduğundan bahisle iş sözleşme-sinin feshedilmemesi gerektiği savunulabilir. Ancak bu durumda somut olayın durumuna bakmak gerekecektir. Uygulamada, eğitim işveren açısından organizasyonu güç bir durum olduğundan tekrar eğitim verilmesi, sadece bir kişi için aynı organizasyonun tekrarlanması zahmetli ve masraflı olabilir. Bu nedenle somut olayın durumuna göre feshin son çare olup olmadığı değerlendirilmelidir. Ayrıca işverenin bu durumda tekrar eğitim verme yükümlülüğü yoktur.
İşçiler, iş sağlığı ve güvenliği konusunda kendilerine verilen talimata uymakla yükümlü oldukları gibi, bu talimatlara uymamaktan veya ihmallerinden dolayı hem kendilerinin hem de çevrelerindekilerin sağlık ve güvenlik açısından uğrayacakları zararlardan sorumludurlar. Yargıtay’a göre iş sağlığı ve güvenliği bakımından dürüstlük kuralları gereği uyulması gereken bir talimat bulunmasına rağmen bu talimata uymayan ve böylelikle iş yerinde olumsuzluklara, iş kazası tehlikesine yol açan işçinin iş sözleşmesinin haklı sebeple feshedilmesi geçerlidir.
Bununla birlikte eğitim konusunda işçinin yükümlülükleri belirlenirken eğitimin doğru ve yerinde verilip verilmediğine de bakılmalıdır. Eğitim verilmeyen, usulüne aykırı verilen veya eksik verilen işçinin yü-kümlülükleri bu çerçevede daraltılmaktadır. Yargıtay konuyla ilgili bir kararında, işçinin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğünü ihlal edip etmediği belirlenirken, işçinin o konuda eğitim alıp almadığının, işçinin iş tanımının ne olduğunun incelenmesi, eğer o iş işçinin görevine girmiyorsa ve işçi o konuda eğitim almamışsa sorumluluğuna gidilmemesi gerektiğini belirtmiştir. Y. 22. HD. 11.10.2017, 2017/40417 E, 2017/21420 K