GÜNLÜK ÇALIŞMA SÜRELERİ

Çalışma ve dinlenme saatlerinin işçilere duyurulması gerekmektedir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 67. ve İş Kanunu’na İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği’nin 8. maddesine göre, günlük çalışmanın başlama ve bitiş saatleri ile dinlenme saatlerinin işyerlerinde işçilere uygun araçlarla duyurulması gerekmektedir. Uygulamada bu duyuru, işyerlerinde işçilerin rahatça görebilecekleri yere ilanın asılması suretiyle yapılmaktadır. Çalışma süreleri Haftalık hesaplanır aylık yapılmaz.

VARDİYALI ÇALIŞMA SİSTEMİNİN ESASLARI

İşveren ya da işveren vekilleri, posta sayısı ile her postanın işe başlama ve bitirme saatlerini, postalar halinde çalıştırdıkları işçilerin ad ve soyadlarını, ara dinlenmelerini, hafta tatillerini ve bunlara ilişkin değişiklikleri düzenleyerek işyerinde işçilerin kolayca görüp okuyabilecekleri şekilde ilan etmekle yükümlüdür.

İşçi postaları çalıştırılarak yürütülen işlerde, postalar, en fazla 1 iş haftası gece çalıştırılan işçilerin, ondan sonra gelen 2’nci iş haftasında gündüz çalıştırılmaları suretiyle ve postalar birbirlerinin yerlerini alacak şekilde düzenlenir.  ZORUNLULUK OLMADIKÇA İŞÇİ POSTALARI DEĞİŞTİRİLEMEZ. Ancak gece çalışması nedeniyle sağlığının bozulduğunu raporla belgeleyen işçiye işveren, olanakların elverdiği ölçüde gündüz postasında durumuna uygun bir iş verir. İşin niteliği ve yürütümü, iş sağlığı ve güvenliği göz önünde tutularak, gece ve gündüz postalarında iki haftalık nöbetleşme esası da uygulanabilir. Postalar halinde işçi çalıştırılarak yürütülen işlerde, işçilerin gece postalarında 7.5 saatten çok çalıştırılmaları yasaktır. ÇALIŞMA SÜRESİNİN yarısından çoğu gece dönemine rastlayan bir postanın çalışması, gece çalışması sayılır. Ancak, turizm, özel güvenlik ve sağlık hizmeti yürütülen işlerde işçinin YAZILI ONAYININ ALINMASI ŞARTIYLA yedi buçuk saatin üzerinde gece çalışması yaptırılabilir.

İşçi postaları çalıştırılarak yürütülen işlerde, postalar, en fazla 1 iş haftası gece çalıştırılan işçilerin, ondan sonra gelen 2’nci iş haftasında gündüz çalıştırılmaları suretiyle ve postalar birbirlerinin yerlerini alacak şekilde düzenlenir. Zorunluluk olmadıkça işçi postaları değiştirilemez. Ancak gece çalışması nedeniyle sağlığının bozulduğunu raporla belgeleyen işçiye işveren, olanakların elverdiği ölçüde gündüz postasında durumuna uygun bir iş verir. İşin niteliği ve yürütümü, iş sağlığı ve güvenliği göz önünde tutularak, gece ve gündüz postalarında iki haftalık nöbetleşme esası da uygulanabilir.

Posta değişiminde işçiler, sürekli olarak en az 11 saat dinlendirilmeden çalıştırılamaz. Bu hüküm postaları değiştirilen işçilere de uygulanır. Postalar halinde işçi çalıştırılarak yürütülen işlerde, işçilere, haftanın bir günü 24 saatten az olmamak üzere ve nöbetleşme yoluyla hafta tatili verilmesi zorunludur.

Öncelikle dikkat edilmesi gereken durum; postaların sıraya konmasıdır. İşyerinde üç vardiya halinde çalışılması durumunda işçi ilk hafta birinci, takip eden hafta ikinci ve son hafta da üçüncü vardiyada çalıştırılacaktır.

Kadın işçilerin gece postalarında çalıştırılabilmeleri için, bu işçiler için, çalışmalarına engel bir durumun olmadığına dair işyeri hekiminden sağlık raporu alınması ve kontrol muayenelerinin işyeri hekimince uygun görülecek düzenli aralıklarla tekrarlanması gerekmektedir.

BAYAN ÇALIŞANLARA ÖZEL DURUM

İşverenler, belediye sınırları dışındaki işyerleri veya belediye sınırları içinde olmakla birlikte, posta değişim saatlerinde alışılmış araçlarla gidip gelme zorluğu bulunan işyerlerine gece postalarında çalışacak olan kadın işçileri, sağlayacakları uygun araçlarla ikametgahlarına en yakın merkezden işyerine götürüp getirmekle yükümlü kılınmışlardır.

Kadın işçinin eşinin postalar halinde işin yürütüldüğü aynı veya ayrı bir işyerinde çalışması halinde, kadın işçinin isteği üzerine, gece çalıştırılması, eşinin çalıştığı gece postasına rastlamayacak şekilde düzenlenecektir. Eşler aynı işyerinde çalıştırılıyor ve aynı gece postasında çalışmak istiyor iseler, olanak ölçüsünde bu istek karşılanacaktır.

Kadın işçinin gebe olması halinde durumun doktor raporuyla tespitinden itibaren doğuma kadar ve emziren kadın çalışanların ise doğum tarihinden başlamak üzere kendi mevzuatlarındaki hükümler saklı kalmak kaydıyla 1 yıl süre ile gece postalarında çalışmaları yasaklanmıştır. Emziren kadın için bu süre, anne veya çocuğun sağlığı açısından gerekli olduğunun işyerinde görevli işyeri hekimi raporuyla sabit olması halinde 6 ay daha uzatılacak ve bu çalışanların anılan sürelerdeki çalışmaları Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmelik hükümleri dikkate alınarak gündüz postalarına rastlayacak şekilde düzenlenecektir.

Gece postasında çalıştırılacak kadın işçilere ait isim listesi işyerinde saklanacak, istendiğinde iş müfettişlerine gösterilecektir. Kadın işçiler, her ne şekilde olursa olsun gece postasında 7.5 saatten fazla çalıştırılamazlar.

KARI-KOCA GECE ÇALIŞMASI

Gece vardiyası yönetmeliğinin 8. maddesi gereği, vardiyalı çalışan kadın işçinin eşi de vardiyalı bir işyerinde çalışıyorsa, kadın işçinin isteği üzerine, kadın işçinin gece vardiyası, kocasının çalıştığı gece vardiyasına rastlamayacak şekilde düzenlenir. Bu haktan yararlanabilmek için iki eşin de aynı işyerinde çalışması zorunlu değil. Farklı işyerlerinde çalışıyor olsalar da kadın işçinin talebi işverence karşılanmak zorunda.

SÖZ KONUSU YÖNETMELİKTE GÜNLÜK çalışma süresinin her ne şekilde olursa olsun 11 saati aşamayacağı belirtilmiştir. Ayrıca haftalık 45 saati aşan çalışmaların fazla mesai kapsamına gireceği ve yılda 270 saatten fazla mesai yaptırılamayacağı unutulmamalıdır. Ayrıca, gece çalışmaları yönünden, haftalık 45 saat olan yasal çalışma sınırı aşılmamış olsa da günde 7.5 saati aşan çalışmalar için fazla çalışma ücreti ödenmelidir.

VARDİYALI ÇALIŞMA SİSTEMİ ESASLARINA UYULMAMASI HALİ: İDARİ PARA CEZASI

4857 sayılı İş Kanunu’nun 104. Maddesine göre; “Bu Kanun’un 63’üncü maddesinde ve bu maddede belirtilen yönetmelikte belirlenen çalışma sürelerine aykırı olarak işçilerini çalıştıran veya 68’inci maddesindeki ara dinlenmelerini bu maddeye göre uygulamayan veya işçileri 69’uncu maddeye aykırıolarak geceleri 7.5 saatten fazla çalıştıran, gece ve gündüz postalarını değiştirmeyen, 71’inci maddesi hükmüne ve bu maddenin son fıkrasında anılan yönetmelik hükümlerine aykırı hareket eden, 72’inci maddesi hükümlerine aykırı olarak bu maddede belirtilen yerlerde 18 yaşını doldurmamış erkek çocukları ve gençleri ve her yaştaki kadınları çalıştıran, 73’üncü maddesine aykırı olarak çocuk ve genç işçileri gece çalıştıran veya aynı maddede anılan yönetmelik hükümlerine aykırı hareket eden, 74’üncü maddesindeki hükme aykırı olarak doğumdan önceki ve sonraki sürelerde gebe veya doğum yapmış kadınları çalıştıran veya ücretsiz izin vermeyen, 75’inci maddesindeki işçi özlük dosyalarını düzenlemeyen, 76’ıncı maddesinde belirtilen yönetmelik hükümlerine uymayan işveren veya işveren vekiline yılara göre idari para cezası verilir. 64’üncü maddede öngörülen hükümlere aykırı davranan işveren veya işveren vekiline bu durumda olan her işçi için yıllara göre idari para cezası verilir.