Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların, tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır.
Kamyon, Tır veya otobüs gibi uzun yol şoförlerinin fazla çalışmaları ile ilgili açılan davalarda fazla çalışmanın ispatı önem arz eder. Yük taşımacılığında kullanılan araçların takograf kayıtları, yolcu taşımacılığında kullanılan araçların terminal giriş çıkış kayıtları yazılı delil olarak tanık beyanlarına nazaran daha güvenilir delillerdir. Bu tip belgeler olmadığında tanık beyanları dikkate alınacaktır.Ancak tanık beyanları dikkate alınırken yasal sınırlamaların da gözden kaçırılmaması gerekir.
Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin Ticari amaçla yük ve yolcu taşıyan motorlu araç sürücüleri ile bir yarar karşılığında sürücülük yapanların 24 saatlik herhangi bir süre içinde; toplam olarak 9 saatten ve devamlı olarak 5 saatten fazla araç sürmeleri yasaktır.
Yargıtay 9.Hukuk Dairesi’nin 09.12.2020 tarihli ve E. 2016/33810 K. 2020/17832 sayılı kararında bu konuya açıklık getirilmiştir.
Karara konu olan olaylarda
Davacı dava dilekçesinde davalıya ait otobüste şoför olarak 05.45 ve 00.00 saatleri arasında çalıştığını Davalı … ise davacının trafik düzenlemeleri gereği en fazla 9 saat araç kullanabileceğini ve bunun kontrollerinin her otogar çıkışında polislerce yapıldığını savunarak fazla mesai talebinin reddine karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir.
Yargılama sırasında dinlenilen davacı tanıkları davacının haftada 7 gün 05.45-00.00 saatleri arasında çalıştığını beyan etmişler, hükme esas alınan bilirkişi raporunda da, tanık beyanlarına itibarla davacının günde 18 saat çalıştığı, bu çalışmasından 6 saat dinlenme ve bekleme süresi düşerek haftada 6 gün günde 12 saatten toplam 72 saat çalıştığı ve 27 saat fazla mesai yaptığı kabul edilerek hesaplama yapılmış ve davalı tarafından bu alacakların ödediğinin ispatlanamamış olduğu ve bilirkişi raporunun dosya kapsamına uygun ve denetime elverişli olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Karar davalı … tarafından temyiz edilmiştir.
Temyiz incelemesi için dosyayı inceleyen Yargıtay 9.Hukuk Dairesi’ne göre; Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda tanık beyanları esas alınarak, Karayolları Trafik Kanunu Yönetmeliği’nin 98/A maddesindeki günlük 9 saat araç kullanmaya ilişkin yasal sınırlamalar gözetilmeden, davacının haftanın 6 günü günde 12 saat çalıştığı kabul edilerek yapılan hesaplamada haftalık 27 saat üzerinden fazla çalışma ücret alacağının belirlenmesi isabetsiz olmuştur.Mahkemece yapılması gereken, Karayolları Trafik Yönetmeliğine göre bir şoför günde en fazla 9 saat araç kullanabileceğinden, davacının ara dinlenme süresi hariç günde 9 saat çalıştığı kabul edilerek fazla çalışma ücretinin, tanık beyanlarına göre haftada 7 gün günde en fazla 9 saatlik çalışma üzerinden hesaplanması gerekmektedir.Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.e fazla mesai yapmasına rağmen ücretlerinin ödenmediğini iddia etmiştir.
…Somut olayda, mahkemece, davacı tanıklarının anlatımlarına göre davacı işçinin fazla çalışma ücreti hüküm altına alınmıştır. Davacının, şehirlerarası nakliyat işinde kamyon şoförü olarak çalıştığı sabittir. Davacının işinin niteliği gereği, davacı tanıklarının, anılan çalışmalar hakkında bizzat görgüye dayalı bilgileri bulunması beklenemez. Tanık beyanlarında da davacının çalışmasından ziyade işyerinde genel olarak çalışma şartları sefer sayıları gibi hususlar açıklanmıştır. Hal böyle olunca sadece tanık beyanlarına itibarla, sonuca gidilmesi hatalı olmuştur. Ancak dosya içeriğine göre de davacının kamyon şoförü olduğu ve Sorgun’dan Adana-Mersin güzergahına yük taşındığı da anlaşıldığından tek şoför çalışan davacının fazla mesai yaptığı da anlaşılmaktadır. Bu durumda Karayolları Trafik Kanunu ve Yönetmeliğinin günlük yasal araç kullanma süresine ilişkin sınırlamaları da nazara alınarak, fazla çalışma, alacağı hakkında bir sonuca gidilmesi gerekir. Yazılı şekilde eksik inceleme ve araştırmayla karar verilmesi hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir 22.HD. 2013/5183 E. 2014/4060 K. 27.02.2014
…Davacı vekili, şoför olarak çalışan müvekkilinin haftada yedi gün çalıştığını ve fazla mesai yaptığını ileri sürmüştür. Trafik kurallarına göre şoförlerin bir günde dokuz saatten fazla araç kullanmaları mümkün değildir. Dosya içine takograf kaydı gibi bir belge de sunulmadığına göre davacının bir günde en fazla dokuz saat çalıştığının kabulü gerekir. Mahkeme kararında hafta tatili ücreti de hüküm altına alındığına göre, fazla mesai yönünden davacının altı gün üzerinden fazla çalışma alacağının hesaplanması gerekir. Bu durumda davacının haftada en fazla dokuz saat fazla çalışma yapabileceği kabul edilmelidir.Mahkemenin bu hususu gözardı eden bilirkişi raporuna itibar ederek fazla çalışma alacağına hükmetmesi hatalıdır.Mahkemece davacının haftalık en fazla dokuz saat fazla çalışma yaptığı kabul edilerek hesaplama yapılmalıdır. 22.HD. 2012/23686 E. 2013/12356 K. 27.05.2013