Çalışma yaşamında daha az vergi ya da sigorta pirimi ödenmesi amacıyla zaman zaman, iş sözleşmesi veya ücret bordrolarında gösterilen ücretlerin gerçeği yansıtmadığı görülmektedir. Bu durumda gerçek ücretin tespiti önem kazanır. İşçinin kıdemi, meslek unvanı, fiilen yaptığı iş, işyerinin özellikleri ve emsal işçilere ödenen ücretler gibi hususlar dikkate alındığında imzalı bordrolarda yer alan ücretin gerçeği yansıtmadığı şüphesi ortaya çıktığında, bu konuda tanık beyanları gözetilmeli ve işçinin meslekte geçirdiği süre, işyerinde çalıştığı tarihler, meslek unvanı ve fiilen yaptığı iş bildirilerek sendikalarla, ilgili işçi ve işveren kuruluşlarından emsal ücretin ne olabileceği araştırılmalı ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek bir sonuca gidilmelidir.

9. Hukuk Dairesi 2016/27096 E. 2020/11594 K.

 

• Somut olayda; davacı gemi motor yenileme ustası olduğunu ve resmi kayıtlarda ücretinin daha düşük gösterilmesine rağmen gerçekte en son net ücretinin aylık 2.750,00 TL olduğunu iddia etmiş, davalı ise davacının usta değil kalfa olduğunu ve bordrodaki ücret olan brüt 1.296,84 TL karşılığında çalıştığını savunmuştur. Yargılama sırasında dinlenen davacı ve davalı tanıklarının davacının akdinin feshinden yıllar önce işyerinden ayrıldıkları ya da işyeri çalışanı olmadıkları görülmekle davacının usta olarak çalıştığına ilişkin beyanlarının somut ve ispata yeterli olmadığı, davacının da usta olduğuna dair ustalık belgesi sunmadığından usta olduğunu kanıtlayamadığı anlaşılmakla mahkemece bu tanıkların beyanının ücret tespitinde dikkate alınması mümkün değildir. Emsal ücret araştırmasının da davacının usta olduğunun kabulüyle yapıldığı anlaşılmakla davacının kalfa olduğu kabul edilerek fiilen yaptığı iş ve işyerinin özellikleri birlikte değerlendirildiğinde yukarıda açıklanan şekilde meslek odalarından ve Türkiye İstatistik Kurumu’ndan sorularak emsal ücret araştırması yapılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalıdır.

(9. Hukuk Dairesi 2016/30118 E. 2020/14680 K.)

 

• Somut olayda davacı günlük yevmiyesinin net 100,00 TL, aylık ücretinin net 3.000,00 TL olduğunu iddia etmiş, mahkemece davacı tanık beyanlarına itibar edilmiş ve davacının 3.000,00 TL ücret aldığı kabul edilerek dava konusu alacaklar hesaplanıp hüküm altına alınmıştır. Mahkemece emsal ücret araştırması yapılmış ancak tanık beyanları ile örtüşmediği halde emsal ücret araştırmasına itibar edilmeden sırf tanık beyanlarına itibar edilerek hüküm kurulmuştur.

Mahkemece tüm dosya kapsamı ile birlikte emsal ücret araştırmasının değerlendirilmesi ve buna göre sonuca gidilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

(22. Hukuk Dairesi 2017/29611 E. 2020/5919 K.)

 

• Somut olayda, davacı konkasörcü olarak aylık net 2.500,00 TL net ücretle çalıştığını ileri sürmüş, davalı taraf ise davacının düz işçi olarak asgari ücretle çalıştığını savunmuştur. Mahkemece davacı tanıklarının anlatımlarına itibar edilerek, davacının fesih tarihi olan 2013 yılındaki son aylık net ücretinin 2.500,00 TL olduğu kabul edilmiş ise de, dosya kapsamındaki emsal ücret araştırmasının yeterli değildir. Davacının davalıya ait işyerinde konkasör operatörü olarak çalıştığı, davacı tanıkları ile birlikte davalı tanıklarınca da ifade edilmiştir. Davacının yaptığı iş uyuşmazlık konusu değil ise de, ücret miktarı taraflar arasında uyuşmazlık konusudur. Bu itibarla, davacının meslekte geçirdiği süre, işyerinde çalıştığı tarihler, meslek unvanı ve fiilen yaptığı iş bildirilerek (sendika üyesi olması halinde) sendikalarla, ilgili işçi ve işveren kuruluşlarından emsal ücretin ne olabileceği araştırılmalı, özellikle Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile Türkiye İstatistik Kurumunun resmi internet sitesindeki “kazanç bilgisi sorgulama” kısmından da faydalanılabileceği göz önüne alınarak emsal ücret araştırması yapılmalı, bu araştırma sonucunda elde edilen verilerle, tüm deliller birlikte değerlendirilerek bir sonuca gidilmelidir.

(22. Hukuk Dairesi 2016/21647 E. 2020/4786 K.)

 

• Somut uyuşmazlıkta, davacı aylık net 4.800,00 TL ücretle çalıştığını iddia etmiştir. Davalı taraf, davacı iddialarının doğru olmadığını, davacının işyeri kayıtlarına ve ücret bordrolarına göre asgari ücret karşılığı çalıştığını savunmuştur. Davacı tanıklardan bir tanesi davacının ne kadar ücret aldığını bilmediğini ancak 2012-2013 yıllarında 3.500,00 TL ücret aldığını söylediğini beyan ederken diğer davacı tanığı davacının ücretini bilmediğini ifade etmiştir. Davalı tanıkları da davacının ücretini bilmediklerini beyan etmişlerdir. Mahkemece yapılan emsal ücret araştırmasında … Ticaret Odası ücretin asgari ücret olabileceğini bildirmiştir. Mahkemece davalı işverenin bankaya hitaben yazdığı yazıda belirttiği ücret olan net 4.800,00 TL dikkate alınarak bu ücret üzerinden yapılan hesaplamalara göre alacaklar hüküm altına alınmıştır. İşverence ….. Bankası Bankasına hitaben yazılan yazının ücretin ispatı konusunda delil olarak dikkate alınamayacağı, böylece davacının iddia ettiği ücreti kanıtlayamadığı açıktır. Davacının başka bir dosyada tanık olarak beyanında satış elemanı olduğu yönündeki beyanı da dikkate alınarak tam görev tanımı belirlenerek emsal ücret araştırması buna göre yapılmalıdır. Emsal ücret araştırması cevabı ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının aylık ücreti belirlenmeli ve hesaplamalarda bu miktar esas alınmalıdır.

(22. Hukuk Dairesi 2017/27204 E. 2020/1882 K.)